Claire Vaessen

In de Biesbosch onder leiding van een vrijwilliger van Staatsbosbeheer op een vaar-wandelexcursie geweest en een eendenkooi bezocht. Ik had wel eens gehoord van eendenkooien, maar eigenlijk geen idee van het oude beroep ‘kooiker’ die de eenden ving voor consumptie. Hebben we binnen de gemeentegrenzen van Culemborg niet ook nog oude eendenkooien? Een blik op Culemborg met behulp van Google Maps laat in ieder geval drie plassen zien met de typische vorm waaraan een eendenkooi te herkennen is: tussen de Oude Beesdseweg en de Zeedijk; ten noorden van Kooiweg Oost en eentje ten oosten van de Zowijkseweg.

Biesbosch Vangpijp: de eenden gingen de pijp uit

Biesbosch De rietschermern rond de eendenkooi

Het is al jaren een doorn in mijn oog: de term ‘minderhedenorganisaties’ in de diverse financiële stukken van de gemeente. Het staat er nota bene als ‘beleidsproduct’ onder het programma ‘maatschappelijke dienstverlening’. Alsof ‘minderhedenorganisaties’ een product van een gemeente kunnen zijn. Stel dat ik in Culemborg de Limburgse Vereniging opricht; wordt die club dan ook een ‘gemeentelijk beleidsproduct’?

‘Minderhedenorganisaties’ is bovendien een achterhaalde en ietwat beschamende term geworden. Na mijn opmerkingen daarover tijdens een raadsvergadering heeft het college fluks een en ander aangepast en ‘minderhedenorganisaties’ vervangen door ‘diversiteitsbeleid’. Prima service. Hopelijk gaat de nieuwe naam ook doorklinken in het beleid.

Met dat begrip ‘minderheden’ is van alles aan de hand. Vaak wordt er een etnische groep mee bedoelt of mensen die tot een ‘culturele minderheid’ behoren. Als een kind tot die specifiek omschreven groep behoorde werd het een ‘cumi-leerling’ en kreeg de school extra geld ook al stonden de ouders hoog op de maatschappelijke ladder. Een rare regeling was dat, waarbij achterstanden bij autochtone leerlingen (ook een minderheid) niet meer leken te bestaan, want daar kregen de scholen niet apart geld voor. Inmiddels is dat gelukkig verbeterd en telt het opleidingsniveau van de ouders (en postcodegebied trouwens) mee bij hoeveel geld een school krijgt.

Niet het getal moet een reden moet zijn om apart beleid te voeren of maatregelen te nemen. Het gaat erom of mensen (al dan niet deel uitmakend van een groep) zich minder dan anderen in staat voelen iets in onze samenleving te bereiken. Daar moeten we dan aan werken. Een begrip als ‘diversiteitsbeleid’ laat dan beter zien waar het over zou moeten gaan.

Zo uitbundig als bij de kwart finale zal ik het vanavond niet maken

Wonderlijk dat raadsleden die sowieso overspoeld worden met pakken papier expliciet hun verlangen uitspreken naar “een dikke nota” op het moment dat de hoeveelheid tekst minder is dan normaal. VVD en CDA spraken dat verlangen al op 17 juni uit in de voorbespreking van het financiële perspectief en herhaalden dat afgelopen donderdag nog eens. Laten we het er maar op houden (en hopen) dat deze partijen met “een dikke nota” niet het produceren van meer papier bedoelen, maar een kwaliteitsdocument met inhoud, visie en meer-keuzemogelijkheden aan de hand waarvan raadsfracties hun standpunt over de financiële toekomst van Culemborg kunnen bepalen.

Het document kreeg dit jaar een nieuwe naam: ‘perspectiefnota’ en was inderdaad één zevende van de omvang van de traditionele kadernota. Onzekerheid over het definitieve beleid en definitieve bezuinigingen van de rijksoverheid maakten dat het college het aanbieden van een nota met meer inhoud en detail op dit moment moeilijk vindt. Meer nog dan dat speelt het vorig jaar genomen raadsbesluit om eerst een ‘kerntakendiscussie’ te voeren. En omdat die nog niet is gevoerd kunnen we nog geen kaders (richtlijnen) aan het college meegeven voor de begroting. De kerntakendiscussie gaan de raadsleden in september in drie sessies voeren. Wat mij betreft gaat een discussie over welke taken een gemeente moet of behoort te uit te voeren niet over bezuinigingen, maar over het maken van keuzes: kiezen wat we echt belangrijk vinden en welke rangorde we daarbij aanbrengen. Politieke keuzes dus.

Hoewel oppositie en coalitie het erover eens zijn dat een kerntakendiscussie gevoerd moet worden loopt het college in de elf punten die in de perspectiefnota samen de ‘stategische agenda’ genoemd worden daar behoorlijk op vooruit. Om een voorbeeld te noemen: willen we wel dat ‘stadspromotie’ uit de gemeentekas betaald wordt? En waarom sommige punten ‘strategisch’ zijn is mij ook niet duidelijk. Een voorbeeld: ‘toezien op het realiseren van eerder overeen gekomen bezuinigingen op theater De Fransche School’ is immers niet zozeer strategisch als wel gewoon uitvoeren van wat besloten is.

RUP, Eigen-Wijs Rivierenland, RSP, Regionale sociale agenda, Regiocontract en de pijlers 1, 2, 3, 4. Het lijkt wel geheimtaal. ‘De’ regio leeft sowieso weinig bij de inwoners van ‘de’ regio en dan heb ik het over Regio Rivierenland, waar Culemborg, samen met negen andere gemeentes, deel van uitmaakt. Bij’ samenwerking in de regio’ kunnen mensen zich nog wel iets voorstellen als het gaat om bijvoorbeeld het ophalen van het huisvuil. Als de OZB of de hondenbelasting betaald moet worden blijkt ook dat regionaal georganiseerd te worden. Maar er is nog veel meer. Bijvoorbeeld dat de provincie een contract heeft afgesloten met Regio Rivierenland en 10 miljoen over heeft voor allerlei projecten. Belangrijkste voorwaarde daarbij is dat gemeentes er zelf ook geld bijleggen en de projecten in een samenwerking van minimaal twee gemeentes met elkaar uitvoeren.

Wat zich allemaal afspeelt in de regio vind ik (en ik niet alleen) een ingewikkelde kwestie. Als je al op de hoogte bent dat zich in die regio iets belangrijks afspeelt raak je het spoor gemakkelijk bijster door de vele benamingen voor hetzelfde fenomeen; en die veranderen dan ook nog eens in de loop der tijd. Ik kan nou niet zeggen dat het mij als raadslid gemakkelijk wordt gemaakt deze ontwikkelingen bij te houden en er iets van te vinden. Sterker, ik spreek wel eens raadsleden van binnen en buiten Culemborg, die glazig beginnen te kijken als je het over ‘RSP’ hebt. Dat alles geeft de indruk niet zo transparant te zijn en alles wat niet transparant lijkt, voelt niet goed. Zeker als er ‘eigen geld’ mee gemoeid is. Voor Culemborg is dat zo’n 1,6 miljoen.

Het was daarom, denk ik, niet voor niets dat tijdens de ‘Regiodag’ afgelopen vrijdag (in Culemborg en Vuren), de ‘programmamanager regiocontract’, Stan Herms, uitvoerig stilstond bij sturing, verantwoording en het halen van doelen; geschiedenis van de regiocontracten, de voortgangsmonitor die is ontwikkeld, hoe die tot stand was gekomen, op welke manier alle projecten erin zouden worden beschreven en wanneer ik als raadslid die monitor te zien krijg. Na de zomer. Het ging mij wat teveel over de uitvoering, het proces.

Van een aantal concrete projecten konden we ons wel zelf op de hoogte stellen. Jorien nam aan de presentatie van Sociale Agenda deel. Ik heb me aangesloten bij een excursie naar het Culemborgse energiebedrijf Thermo Bello. Nooit geweten dat ook dat deel uitmaakt van de RSP-projecten. Met RSP-geld heeft Thermo Bello een brochure gemaakt om de kennis en ervaring die het duurzame energiebedrijf heeft opgedaan ten behoeve van nieuwe initiatieven te verspreiden. Daarnaast heb ik een presentatie van het Regionaal Bureau voor Toerisme bijgewoond. Daarin lag de nadruk op – vergeleken met het grote rendement – de minimale investering; meer toeristen die geld uitgeven in Regio Rivierenland en 15% meer werkgelegenheid (in 10 jaar; landelijk 8%).

Regio Rivierenland projectenoverzicht

Vrijdagavond presenteerde de Werkgroep Kleurrijk, waar ik deel van uitmaak, het boek Kleurrijk Culemborg. Begin 2009 schreef ik al een blog over dit project dat toen maar net gestart was.

In het boek staan negentien interviews van havo-leerlingen  van het KWC  met hun (groot)ouders. Zeventien daarvan zijn interviews met eerste generatie migranten, over zij in Nederland terecht zijn gekomen en hoe ze dat hebben beleefd. Twee interviews zijn echte Kuilenburgse verhalen. De meeste leerlingen waren bij de boekpresentatie op het plein bij het museum aanwezig met hun familie, leraren van het KWC, sponsors, Elisabethvrouwen, fotografen, pers.

Eénvijfde van de Culemborgse bevolking is afkomstig uit een ander land. De geïnterviewden uit Kleurrijk Culemborg hebben hun wortels duizenden kilometers ver weg liggen. Om dat wat vertrouwd is en wat je lief is achter te laten, daar moeten wel bijzondere redenen voor zijn. Bijvoorbeeld omdat je op de vlucht slaat vanwege de politieke situatie in je land. Of omdat je tegen wil en dank voor altijd hier bent, terwijl je dacht dat het maar voor even was in dienst van de Nederlandse staat. Of omdat je de armoede wilde ontvluchten en een betere toekomst zocht voor je kinderen. Of  omdat je verliefd werd en met de prins van je dromen in het huwelijksbootje stapte. Of omdat je gevraagd werd om met je arbeid Nederland op te bouwen.

Al deze mensen waren moedig, ondernemend en krachtig. Harde werkers, hoopvol en doordrongen van wat Nederland van hun vroeg en hun te bieden had. Ook de Kuilenburgers in het boek blijken diezelfde eigenschappen te bezitten.
Ongetwijfeld hebben hun kinderen en kleinkinderen iets van die ondernemingszin meegekregen. In ieder geval hebben die kinderen de verhalen van hun familie toegankelijk gemaakt voor ieder die ze wil leren kennen. Kleurrijk Culemborg levert met deze persoonlijke  geschiedenissen hopelijk een bijdrage aan begrip en waardering voor keuzes die mensen in hun leven hebben gemaakt en nog steeds maken.

Lek en Linge en het KWC zijn van plan Kleurrijk Culemborg volgend schooljaar in het lesprogramma te gaan gebruiken. Het boek is te koop bij boekhandel Tomey & Verstegen.

“De juiste mensen ontmoet”

Project Kleurrijk Culemborg op KWC-website

Eigenlijk was ik best opgelucht toen ik het Plan van Aanpak voor Terweijde had gelezen. Het is een goede analyse van de problemen die in de wijk spelen.
Kwaadheid over de ontstane situatie in Terweijde uitte zich het afgelopen jaar in de roep om hard optreden. Dat vind ik heel begrijpelijk. De analyse laat echter zien dat de oplossingen voor de problemen meer in de hulpverlening gezocht moeten worden dan in repressie. De realiteit is dat een (flink) aantal gezinnen niet kampt met één, maar met een hele serie problemen: schulden, werkloosheid, te weinig opleiding, fraude, onmacht om de kinderen goed op te voeden, verslaving, armoede, huiselijk geweld en ook criminaliteit. Wil je daar uit komen dan moet je ál die zaken tegelijkertijd en voortvarend aanpakken. Dat heeft niet te maken met een harde of softe aanpak, maar met een slimme mix en vooral met stevig dóórpakken.

Wat is het dan jammer dat je, met een goede analyse in de hand, als gemeente verzuimt om het Plan met de wijk te bespreken. Temeer omdat ik denk dat veel Terweijdenaren de analyse zullen herkennen en kunnen onderschrijven. Die misser móet het college herstellen in het bewonersoverleg dat rond het verschijnen van deze column plaatsvindt.

Elders in Nederland is te zien dat in wijken waar veel werkloosheid is, de veiligheid ook niet optimaal is. In Terweijde is dat niet anders. Deze maand legt het college verantwoording af over de prestaties van vorig jaar en komt onder andere met cijfers over hoeveel Culemborgers in 2009 een uitkering hadden en van hoeveel mensen de uitkering is beëindigd.
Met alleen die cijfers ben ik niet tevreden. Het is immers gemakkelijk scoren met een getal voor ‘uitstroom uit de bijstand’, maar hoe weet je of dezelfde mensen niet na een half jaar wéér op de stoep van de gemeente staan?
Ik wil daarom weten of de uitstromers langdurig betaald werk hebben. Een mooi getal om dat te meten is hoeveel mensen vijftien maanden na het beëindigen van de uitkering nog aan de slag zijn. En als dat getal laag is, dan wil ik weten wat daarvan de meest voorkomende oorzaken zijn en wat daar vervolgens mee gedaan is.

Op die manier kan ik als raadslid zien of de aanpak van werkloosheid in Culemborg daadwerkelijk succesvol is. Een slimme mix van maatregelen begint met een slimme meetmethode.

Column ‘Raadspraat’ in Culemborgse Courant van 16 juni 2010

In zijn boek Waarom is de burger boos? wijdt Maarten van Rossem enkele bladzijden aan de regelmatig terugkerende erupties van linkse en rechtse populisten in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog. In Nederland passeren in chronologische volgorde vanaf de jaren zestig D66, Boer Koekoek, Janmaat, Fortuyn en Wilders de revue. Boer Koekoek heeft met zijn drie zetels alleen maar kunnen dromen van een succes als dat van Wilders. In zijn tijd stemden veel mensen nog gehoorzaam binnen de zuil waarin ze thuishoorden en veel vrouwen vroegen stemadvies aan hun echtgenoot. Wanneer ging het er eigenlijk democratischer aan toe: toen of nu?

Hoewel keer op keer blijkt dat de strategische stemmer achteraf toch niet krijgt wat hij verwacht, blijven mensen denken dat zulk stemgedrag iets oplevert; ook deze verkiezingen weer. Heeft strategisch stemmen eigenlijk wel iets met democratie te maken?

Misschien moeten we naar een nieuw systeem à la de songfestival-puntentoekenning: de hoogste punten voor je favoriete partijen en nul punten voor de partijen die je niet ziet zitten. De PVV had van mij zeker een nul gekregen of een ‘min vijf’ of zo; ik zou GroenLinks de meeste punten hebben gegeven en als tweede de PvdA hebben gekozen.

De afgelopen dagen kreeg ik van veel mensen felicitaties vanwege de zetelwinst van GroenLinks. Fijn dat de fractie in de Tweede Kamer groter is geworden en ik weet dat alle GroenLinks kamerleden zich, net als voorheen, het schompes zullen werken, maar over het geheel genomen zie ik de uitslag toch als een verlies voor Nederland.

Alleen als je de afgelopen tijd ziende blind, horende doof zou zijn geweest, afgesloten van kranten, internet en televisie zou de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen verbazing hebben moeten opwekken. Ik was daarom niet geschokt dat één op de zes Nederlanders PVV heeft gestemd. Maar natuurlijk is het feit zelf wel schokkend. Het zegt iets over de staat van ons land.

In de media hoorde ik de laatste paar weken dat Wilders ‘milder’ in zijn taalgebruik zou zijn geworden. Ik heb hem echter geen wezenlijke punten uit zijn verkiezingsprogramma horen terugnemen. En als je dat programma leest (en hoeveel van zijn kiezers hebben het eigenlijk gelezen?), dan slaat je de schrik om het hart.

Tijdens de verkiezingscampagne is Wilders onvoldoende aangesproken op dat programma. Hebben journalisten zich wellicht laten gijzelen, bang voor ‘links’ versleten te worden? Meer dan jammer is dat de belangrijkste onderwerpen van onze tijd zo weinig aan bod zijn gekomen. Het oplossen van milieuvraagstukken en vraagstukken van integratie in een multiculturele samenleving zijn onmisbaar voor een maatschappij waarin op de korte én langere termijn ‘vrijheid’ voor allen werkelijk betekenis moet krijgen.

Mensen uitsluiten, discrimineren, beledigen, vernederen en in een hoek drukken, maakt bang. En angst is een slechte raadgever. Het persbericht van het Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders (SMN) dat daags na de verkiezingen uitkwam, put hoop uit het feit dat de meerderheid níet op de PVV heeft gestemd. Dat is weliswaar “hoopvol”, maar betekent ook dat we meer dan ooit pal moeten staan voor dat “democratisch, tolerant en solidair Nederland”. We zullen nooit kunnen zeggen: “Wir haben es nicht gewußt”.

De natuur is niet sentimenteel over het behoud van soorten. Biodiversiteit is daarom geen doel, maar een middel. Waar het in de kern om gaat is de biotoop van de mens: de omgeving waarin de mens als soort het beste kan gedijen. Als een dieren- of plantensoort uitsterft ontstaat vanzelf weer een nieuw evenwicht, een nieuwe levenscyclus, waaraan organismen zich aanpassen en andere verdwijnen . Ook zonder de mens. We weten niet precies welke schakels in de keten, onze biotoop, cruciaal zijn voor ons voortbestaan. De dieren waar we ons druk om maken (panda, oerang oetan) zijn wellicht minder belangrijk voor ons voortbestaan dan minder aaibare organismen (bijen, muggen).

Minder focus op soorten en biodiversiteit meer relateren aan de menselijke biotoop, was de stelling van de nummer 8, op de kandidatenlijst van GroenLinks, Bruno Braakhuis. Afgelopen zaterdag reikte hij het Groene Lintje uit aan Boudien van Stadsboerderij Caetshage. Later ontstond een discussie over de panda als middel voor bewustwording en werd een vergelijking getrokken met ontwikkelingssamenwerking waar ook symbolen van ellende nodig zijn om aan te pakken waar het echt om draait.